Ceviz Nasıl Yetiştirilir?

Bilinçli ve düzenli tüketildiği takdirde ceviz; içerdiği zengin besin değerleri nedeniyle kalp ve damar hastalıklarından cilde, diyabetten kemik gelişimine kadar insan sağlığına fayda sağlamaktadır. Sayısız faydalarının yanında severek tüketilen cevizin yetiştiriciliği için ülkemizin toprakları ve iklimi oldukça elverişlidir. Türkiye’de uygun ve geniş bir yayılma alanında yetiştirilen cevizde için ağaç başına verim 33-37 kg arasında değişmekte olup, yurt içi tüketimin yanı sıra yurt dışına da ihraç edilmektedir. Ancak, son yıllarda artan talebi karşılamak için ceviz ithalatı söz konusudur. Ceviz yetiştirmek önemli bir ticari değere sahip olduğu için ceviz yetiştiriciliği ile ilgili detaylı araştırma yapmak yararlı olacaktır.

Ceviz yetiştiriciliği; ceviz fidanı dikimi ya da tohumların direkt olarak toprağa ekilmesi suretiyle yerinde aşılama şeklinde yapılmaktadır. En verimli ve rahat ceviz yetiştiriciliği için bir bahçe tesisine ihtiyaç vardır. Ceviz ağacından ilk meyveyi almanız sabır gerektirse de ortalama 150 ile 400 yıl arasında ömrü olan ceviz ağacının ekonomik verimliliği ise 100 yıla kadar devam etmektedir.

Ceviz Çeşitleri

 

Ceviz ağacı yetiştirirken çeşit seçimi; meyvelerin kalitesi ve verimleri başta olmak üzere, döllenme biyolojileri, yapraklanma zamanları, hastalık ve zararlılara duyarlılıkları, vejetasyon süreleri göz önünde bulundurularak yapılmalıdır. Sert kış koşullarının yaşandığı karasal iklimin hakim olduğu  ekolojilerde geç çiçeklenen çeşitler tercih edilmedir. Kaliteli bir cevizin en belirgin özellikleri, meyvelerinin ince kabuklu ve iç kısmının kabuktan kolay ayrılması, meyve ağırlığının en az 10 gram, iç randımanın ise % 50′ nin üzerinde olmasıdır. Verimli ve kaliteli, her yıl meyve veren, hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı olan ceviz ağaçları yetiştirmek istiyorsanız, yetiştiriciliğini yapacağınız çeşide karar vermeden önce araştırma yapmalısınız. Bahçe tesisi en az iki çeşit ceviz cevizden kurulmalıdır.

Toprak Seçimi

Ceviz ağaçları kazık kökleri nedeniyle fazla su tutmayan, süzek ve derin toprakları sever. Toprak ve sudaki tuza karşı hassas olduğu için tuzluluk artıkça verim azalmaktadır. Toprak pH ’sı 6,5-7,5 olan araziler en elverişli alanlardır. Toprakta sert tabaka varsa, dip kazan usulü ile sürülmelidir. Verimli topraklarda ya da gübreleme, sulama gibi işlemlerle verimliliği artırılan topraklara dikildiğinde, cevizlerde gelişmenin hızlandığı ve meyve veriminin arttığı görülmektedir. Ceviz ağaçları yazları bol güneşli, kışları ılıman geçen, soğuk rüzgarlardan korunmuş vadilere daha çok uyum sağlasa da kışı daha sert geçiren bölgelerde de yetiştirilebilmektedir.

Ceviz yetiştiriciliğinde aşı ile çoğaltmada anaç oluşturulacak kısım tohumdan yetiştirilir. Ceviz fidanı için tohum dikimi Mart ayında tamamlanmalıdır. Dikilen bu tohumlar Temmuz aylarında çiçeklenerek aşılama yapılmaya hazır hale gelmektedir. Ceviz fidanı dikimi için de Kasım ve Mart ayları uygun zamanlardır. Kışın açık, yazın ise tüplü halde dikilebilen ceviz yılın 12 ayı ekilebilir. Tüplü ceviz dikimi için yılın her ayı uygun olsa da  Temmuz ve Ağustos aylarında gerçekleştirilen dikimler aşırı sıcak nedeniyle daha fazla ilgi ve emek gerektirebilir. Bu nedenle tüplü ceviz ekimlerinde bu ayların tercih edilmemesi önerilmektedir. İlkbahar mevsiminin  sonlarında ya da sonbahar mevsiminde görülebilen erken donları sürgünlerde zarara neden olabilir. Bahçe tesislerinde bu hususlara dikkat edilmelidir. 38 dereceden yüksek yaz sıcakları da meyve kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. İlkbahar mevsiminin geç yağışları ağaçlarda bakteriyel leke ve kara leke zararı oluşturabilir. Dinlenme döneminde ise ceviz ağacı -25 ºC’ ye kadar soğuğa  dayanıklıdır.

Bahçe Tesisi

Ceviz bahçesi tesis edilirken; arazinin sulama imkanları ve toprak yapısı iyi bilinmelidir. Bahçe tesisi aşılı fidan kullanımı ile ya da tüplü ceviz fidanı üretiminde kullanılan yabani ceviz çöğürlerini aşılama şeklinde yapılmaktadır. Sertifikalı fidan kullanmak, yetiştiriciliğin başlangıcında alınabilecek en iyi önlemdir. Arazi hazırlığında ise toprağa gübre verilmesi önerilir. Ayrıca ceviz yetiştiriciliği sürecinde, ceviz fidanları arasına mevsimsel meyve ya da sebzeler ekilerek aynı alanda bunların da yetiştiriciliği sağlanabilir.

Ceviz fidanları, genellikle 10X10 metre mesafe ile yaklaşık 70 cm derinlikte açılan çukurlara dikilir. Dölleyici olan çeşitler ise, arazinin rüzgar yönü dikkate alınarak, esas çeşide en az 50 metre mesafede dikilmelidir. Tohum kullanarak yetiştiricilik yapılmak isteniyorsa, tohumlar direkt olarak açılan çukurlara ekilir ve gelişen çöğürler yerinde aşılanır. Dikimden sonra herek dikilip can suyu verilmelidir, can suyu en az 30 litre olmalı ve can suyu verildikten sonra toprağın çatlaması önlenmelidir. Ceviz ağacı suyu sever ancak; taban suyu yüksek olan araziler bu ağaca uygun değildir.

Sulama ve Bakım

Ceviz ağaçlarının bakımında sulama oldukça önemlidir. Bu yüzden bahçe tesis edilirken sulama imkanı olan ya da sulama sistemi kurulabilecek bir alan tercih edilmelidir. En fazla suya ihtiyaç duyacağı zaman Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarıdır. Düzenli sulama yapılan ceviz ağaçlarında meyve verimi ve kalitesi daha iyi olmaktadır. Sulama; karık, salma ve damlama yöntemleriyle yapılabilir. Toprak yüzeyinde kapladığı metre kare başına 1000 ya da 1500 litre kadar suya (yağışlarla beraber toplam miktar) gereksinimi vardır. Yıl içerisinde bu miktar ülkemizde yağışlarla karşılanabilmektedir. Kalan kısım sıcak mevsimlerde tamamlanabilir. Özellikle yaz mevsiminde yapılan sulama, ceviz ağacının genel sağlık kalitesini birebir etkiler. Dikimden sonraki senede salma sulama denilen sulama türünden uzak durulmalıdır. Salma sulama ağacın ihtiyacı olan toprak içeriğini (mineraller ve gübreler) yok edebilmektedir. Salma sulamanın bir diğer dezavantajı da kök diplerinde çok su biriktirdiği için çürümeye sebep olabilmesidir. Ceviz ağacında hem fidan hem de olgunluk döneminde damlama sulama yöntemi tavsiye edilmektedir. Hasat sonrasında da fazla sulama yapılması önerilmez.

Ceviz yetiştiriciliğinde veriminizi arttıracak bir diğer işlem gübrelemedir. Gübreleme yöntemleri; yüzeye serpme, bandalama ve damlama sisteminden gübreleme şeklinde sıralayabiliriz. Gübreleme işlemi için ahır gübresi kullanabilirsiniz, ancak ahır gübresinin fidan  köklerine temas etmemesine dikkat edilmelidir. Fidan dikiminden önce çukurun dibine 2 kürek yanmış ahır gübresi ve 100 gr. kompoze gübre ilave edilerek toprakla karıştırılmak suretiyle gübreleme işlemi yapılır.

Sulama ve gübrelemenin yanında ceviz ağaçlarının bakımı için yabani ot kontrolü gerekmektedir.  Sonbaharda derin, ilkbaharda yüzlek sürüm şeklinde, yılda en az iki defa toprak işlenmelidir. Sonbahar ve ilkbahar mevsiminde dikimin yapıldığı yerler, çok derinlere inmeden sürülmelidir. Eğer gerekliyse sürme işleminden sonra çapalamak da faydalı olabilir. Sürme işlemi sırasında ağaçların gövdesine ya da köklerine herhangi bir zarar vermemeye dikkat edilmelidir. Sürme işlemi ile toprak havalanır ve yabancı ot kontrolü daha kolay yapılabilir.

Budama

Ceviz ağaçlarının çok sık budanmaya ihtiyacı olmamakla birlikte, belirli aralıklarla yapılan budamanın birçok faydası vardır. Ancak budama işleminin mutlaka tecrübeli biri tarafından yapılması gerekmektedir. Ağaçta kurumuş ya da birbirinin içine karışmış dallar düzeltilmelidir.

Ceviz ağacının kış ve yaz budaması yapılabilir. Kış budaması dinlenme döneminde yapılan ‘verim artırma’ amaçlı bir işlemdir. Ağaçları biçimsel olarak düzenlemektedir. Yaz budaması ise kış budamasının tamamlayıcısıdır. Güneşlenmeyi artırmak için yapılır. Yaz budamasına yeşil budama da denmektedir. Eğer ağaç çok fazla geliştiyse, yaz budaması gereklidir. Çok hızlı büyümüş olan sürgünler kesilerek, seyreltme kesimler yapılmalıdır. Budama işlemi için en uygun zaman yaprak dökümünden ilkbahara kadar olan dönemdir.

Budama işlemi sayesinde ceviz ağacı güneş ışığından en verimli şekilde faydalanacak ve dallarının da gelişimi ağacın yapısını bozmayacak şekilde sağlanacaktır. Budama işlemi sonucunda ceviz ağacı daha kısa sürede, daha kaliteli meyve verecek ve verimi giderek artacaktır. Budama işlemi ihmal edilirse taçlar düzensiz gelişir ve ağacın yapısı bozulmaya başlar. Ayrıca fazla verim nedeniyle dallarda kırılmalar yaşanabilir ve meyvelerin de kalitesi düşer.

Hasat

Ceviz ağaçlarının hasat işlemi, bulunduğunuz iklim şartlarına göre Ağustos ayı itibari ile başlayıp, Ekim ayı sonuna kadar sürebilir. Hasat mevsimi ceviz çeşidine bağlı olup, taze tüketim için erken hasat önerilmektedir. Ceviz ağaçları hasat yapılmadan 15 gün önce sulanmalıdır.  Hasat işlemine başlama zamanı olarak da cevizin içi olgunlaştığı, iç rengi krem beyaz olduğu zamanı seçmelisiniz. Genel olarak yeşil kabuk % 30-40 çatladığında hasada başlanır.

Hasat işlemi sabah erken saatte ya da akşam üstü yapılmalıdır. Ceviz ağaçlarınızı silkeleme veya sarsma yöntemi ile hasat edebilirsiniz. En uygun yöntem, ağacın silkelenerek toplanmasıdır. Vaktinden geç hasat yapılırsa cevizde iç kararması meydana gelir. Hasat edilen cevizler gölge ve havadar bir yerde kurutulur. Çuvalda bekletilmemeli ya da yığın halinde muhafaza edilmemelidir. Kabukları temizlenen cevizler yıkanır, tekrar 38- 43ºC’de kurutulur.

Hastalıklar

Ceviz ağacında görülen en sık hastalık, ceviz antraknozudur. Antroknoz; ağacın saplarında, küçük yapraklarında, meyvelerinde, saplarında veya genç sürgünlerinde, küçük noktalar ya da siyah lekelenmeler şeklinde görülebilmektedir. Hastalık yayılmışsa, ağaçta yaprak kalmaz. Sonbaharda dökülen yaprakların toplanmasıyla, hastalığın yayılması bir şekilde önlenmiş olabilir.

Bir diğer zarar veren oluşum ise ceviz iç kurdudur. Meyve kabuğu sertleşmeden önce iki meyvenin birbirine temas ettiği yerden, sap çukurundan meyvenin içine
girerek zarar verir. Ceviz kurdundan korunmak için Haziran- Temmuz döneminde ilaçlama yapılması önerilir. Kükürt uygulaması ise yapraklarda meydana gelecek hasarları önlemede yardımcı olmaktadır.

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir